मौलिक र साँस्कृतिक पर्व असार १५

 ‘छुपुमा छुपु हिलोमा धान रोपेरै छाडौंला 
   बनाइ कुलो लगाइ पानी आएर गोडौंला ।’ 

        असार १५ गते  नेपालमा धान दिवसका र दहीचिउरा खाने पर्वका रुपमा मनाइन्छ  ।

यो दिन दहीचिउरा खाने चलन छ ।  नेपाल कृषि प्रधान देश भएकोले अधिकांश मानिसहरु कृषि पेशामा संलग्न छन् ।

विशेषगरी धान खेति नेपाली अर्थतन्त्रको जीवनको एक महत्वपूर्ण आधारका रुपमा मानिन्छ  ।  

         असार महिनामा वर्षायाम शुरूभएसँगै धान रोपाइँ शुरु गर्ने गरिन्छ । यो दिन किसानहरु सामुहिक रुपमा धान रोपाईं गर्दछन् ।  

किसानहरु  खेतमा धान रोप्दै एक आपसमा हिलो दलेर असारे गीत  ‘छुपुमा छुपु हिलोमा धान रोपेरै छाडौला बनाई कुलो लगाई पानी आएर गोडौंला’  गाउँदै मनोरञ्जनसमेत गर्ने गर्दछन् ।

आजको दिन देवी देवताको पूजागरी खेती शुभारम्भ गर्ने र  दही चिउराको परिकार खाई खुशीयालीसमेत मनाउने गरिन्छ ।

      किसानहरुका लागि असार महिना महत्वपूर्ण महिनाको रुपमा लिइन्छ   विशेष गरी खेतमा आली लगाउने खेतका गरा सम्याइ रोपाईंको काम शुरुवात गरिन्छ ।

आजको दिनलाई सामाजिक सद्भावको रुपमा र  ‘मानो रोपी मुरी उब्जाउने’ दिनको रुपमा लिइन्छ   । 

         असार १५मा दही चिउरा खाने विशेष परम्परा रहेको छ । दहीलाई शितलता र स्वास्थ्यको प्रतीक तथा चिउरालाई उर्जा दिने खाध्द्यान्नका रुपमा लिइन्छ ।

खेतमा मेहनत गर्ने किसानहरुलाई यसले शक्ति प्रदान गर्ने विश्वास गरिन्छ । समयस“गै यो परम्परा किसानहरुमा  मात्र नभई सम्पूर्ण नेपाली समाजमा लोकप्रिय पर्व बनेको छ ।

          विराटनगर–९ स्थित नेपाल ग्रामीण विकास समाज केन्द्रको ज्येष्ठ नागरिक ब्रह्मज्ञानी विश्रामालयमा गत वर्ष झै यस पाली पनि ज्येष्ठ नागरिकहरु भेला भई भजनकीर्तन र रमाइलो गर्दै दहीचिउरा खाने ब्यवस्था गरेको छ ।

 हरेक वर्ष ज्येष्ठ नागरिकहरु भेला भई सँगै बसेर दहीचिउरा र अन्य परिकार खाई यो पर्व मनाइन्छ ।

आजको दिन दहीचिउरा खादा गति परिन्छ भन्ने आहान छ  । अहिले समय बदलिएको छ पहिले जस्तो खेतिमा जीवन विताउन नसके पनि त्यतिखेरको सम्झना मनमा आइरहेको हुन्छ । त्यही भएर असार १५ मा हामी समूहमा बसी दही चिउरा खाएर यो पर्व मनाउँदै आएका छौं ।

 
      यो वर्ष असार १५ गते सोमवार परेको छ । ‘सोमे खेति बुधे घर’ भन्ने भनाइ रहेको छ  ।

यो दिन रोपाईं शुरुवात गर्दा खेतिपातीको काम समयमानै सकिने र राम्रो उत्पादन  पनि हुने  भनाई पाइन्छ । दहीचिउरा खानाले हाम्रो शरिरमा पौष्टिकक्ता बढाउने, थकान मेटाउने र भोक मेटाउने काम गर्दछ

। 
         वास्तवमा असार १५ किन मनाइन्छ भनी भन्नु पर्दा खेतिपाति रोपाई गरेको हाम्रो देश कृषि प्रधान भएको  हुँदा यसमा हामी सबै रमाउने गर्दछौ ।

पहिले पहिले हाम्रो देशमा उत्पादन भएको धान निर्यात गरिन्थ्यो ।  

मलाई बाल्यकालको स्मरण भई रहेको छ म सानो छदा रोपाईका दिन खेतका आलीमा बसेर त्यति खेर हलि लाई खाजाको रुपमा रोटी अचार माछाको चटनी खान दिएको र धान रोपेको  घरमा आमाले सबै परिवार लाई दहिचिउरा खान दिएको त्यो दिनको सम्झना आई रहेको छ । 
         

अत्यमा असार १५ केवल दही चिउरा खाने दिन मात्र नभई नेपाली कृषि संस्कृति परिश्रम र सामुहिकताको प्रतिकका पर्वका रुपमा मनाईदै आएको छ  ।  

दही चिउरा खाने दिवस केवल परम्परा निर्वाह गर्ने दिन मात्र होइन किसानको मेहनतप्रति सम्मान ब्यक्त गर्ने अवसर पनि हो त्यसैले असार १५ ले किसानको योगदानलाई सम्झने कृषि क्षेत्रको विकास र किसान प्रतिको सम्मानलाई अझ बलियो बनाउने संन्देश दिन्छ ।

यो मौलिक पर्व ज्येष्ठ नागरिक नेपाल ग्रामीण विकास समाज केन्द्रद्वारा सञ्चालित ब्रहमज्ञानी विश्रामालयमा हरेक वर्ष मनाउने गर्दछ  ।  
समाप्त